تبليغاتX
آذربایجان ادبیاتی

بايرام سؤزو

 

 بيرم = ( جشن –  شنليك -  وارلي ) =ي / ه = بيرام =  بهرام = پدرام  و...                                                    
 ذ / ي = ( بز قالاسي = باي قالاسي ) = بذرم (ديوان اللغات )

 

 

 

+ 86/12/29ساعات 11:37 يازان رسول ملک زاده |

بايرام

بولوت قره چورلو ( سهند )

 

 ...

قارا قيشين سونون ، يازين ايلك گونون

اسكيدن بيزلرده بايرام دوتموشلار

آدين "ايل بايرامي" ، "باهار بايرامي"

يئري گلينجه ده "نوروز" قويموشلار

 

بو بايرام حاققيندا ديللرده – ديشده

غريبه ناغيللار ، افسانه لر وار

بعضيلر سؤيلرلر بو دب ، بو عادت

"جمشيد"دن ، "زردوش"دان قاليب يادگار

 

آنجاق هئچ بير عادت ، هئچ بير عنعنه

معين بير شخصه عاييد اولانماز

عادت ده ديل كيمي ائللرين كي دير

اونسوز تاپيلانماز ، اونسوز قالانماز

 

اينسانين توپلانتي قورولوشلاري

بيرده كي طبيعي خصوصيتلر

يارادير هر دبي ، هر عنعنه ني

تصادفي ايشلر دئييل عادتلر

 

بايراملار باشلانان آيا شرقده

"آراز" "فروردين" يا "حمل" دئميشلر

لاكين بيزيم يئرده ساده جه سينه

"بايرام آيي" دئيير ساده كوتله لر

 

بو ساده ليكده چوخ درينليك ياتير

بايرام "خاص" معنادا ايشلنير باخساق

گؤرونور يگانه خالق بايرامي ايميش

بوتون بايراملاردان ، تويلاردان قاباق

 

بو گؤزل بايرامين تاپيلان يئري

علم باخيميندان آراشديرساق بيز

دؤرد فصيل منظم اولان يئرلرده

آختاريشيب تاپماق گرك شوبهه سيز

 

او يئرلرده نجوم حسابلاري يوخ

طبيعت آييرير ، قيشي باهاردان

باخاندا جوغرافي بؤلگه لرينه

بو بؤلگه ده دورور " آذربايجان "...

  ...

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+ 86/12/28ساعات 13:35 يازان رسول ملک زاده |

7

رسول ملك زاده

 

وقت سيز آچان چيچك خوار اولمالي ايميش... ( بختيار وهابزاده )

 

* 1 *

بوگون منيم دوغوم گونوم. ساعات 7 ، ائله ايندي ، دوم – دوز ايندي ، 7 ياشيما گيرديم من. بير اليمده قلم ، بير الده كاغاذ ، سؤزلر سو كيمي جالانير كاغاذ اوسته ، اوخوماميش سؤزجوك لري يازيرام من ، يانيرام من.

گوزگو يينه عئيني گوزگو ، نه جيزيليب ، نه قوجاليب ، يينه بيزيم قارشيميزدا ، يادا بيز اونون اؤنونده. خالام مني گئيينديرير ، ياواش – ياواش تومارلايير ، ساچلاريمي داراماقلا. منيم گؤزوم اونون گؤزونه تيكيليب. بيردن – بيره بير داملا ياش زورباليقلا گؤزدن چيخدي ، ياناغيني سؤكه – سؤكه يئره ساري يولا دوشدو. سانكي زامان گئري دؤندو. گوزگو يينه عئيني گوزگو ، خالام يينه ده اوردا ، آما بو دفعه من دئييل ، آنام اوردا.

آنام آچيق – آشكار گؤرونوردو او گوزگو ده ، بير آز بوغازي شيشميشدي ، بير ده قارني. بوغاز شيشي خسته ليك دي ، قارين شيشي 7 ايلدير گؤزله دي يي اوشاغي ايدي ، 7 ايلليك بير خسته ليك!

آما گله ك او اوشاغا ، او گلنده هركسين آغزي باغلاندي ، آنام راحات نفس آلدي ، دئديم راحات نفس آلدي ، آما سانكي او نفس ده بير آز آغير گلدي اونا ، بيردن – بيره بوغاز شيشدي ، يئني بير خسته ليك گلدي. آجيناجاقلي بير شكيلده ، ياري جانين اوندان قوپاردان خسته ليك.

بوگون منيم دوغوم گونوم. ائله اوگون ، دوم – دوز اوگون ، يينه بو گوزگو اؤنونده ، خالام اونو گئيينديردي ، ياواش – ياواش تومارلادي ، ساچلارينا داراق چكدي ، سونرا اونا اومود وئردي :

- جانيندان كي قاباق دئييل ، هله سنين نه وقتيندي ، اوشاق دي ، يينه ده اولار ، عقلين اولسون!

بو سيرادا حيه طين اوباشيندا ، خالامين اري ، اوغلون دؤيه – دؤيه باغيريردي:

" آتاوا لعنت قدوخ يييه سي!".

 

* 2 *

خسته خانا دور – دولاشيق بير يئر ايدي. خسته كيم دي ، دوقتور كيم دي ، بيلينميردي.

ساعات 7 ، من 7 آيليق ، بيري آنامدان ياشين سوردو ، 27 . من ساده جه قان سوروردوم!

بويلو آنام ، عمل اتاغينا گيرركن ، " نئجه اولسا ياري جانيم بوردا اؤله جك دير " دئيه ياس توتموشدو. بيري لري اونا اوره ك وئريرديلر. او دوقتوردان سوروشوردو :

- بالام آغري چكه جك مي؟

دوقتورون سويوق قانين من ده حس ائديرديم ، اوشويوردوم.

- بو اوشاق بو داوالارين گوجونه دؤزه بيلمز ، ائله اولده اؤله جك.

آنام آرتيق سس سيز قالدي. عمل اتاغي ايچينده ، بير اينه ويرديلار اونا ، يئددي يه جان ساي دئديلر ، آنام ياواش – ياواش سايدي ، 7 اونون سون سؤزو ايدي.

او آرتيق ياتميش ايدي ، منده نه قدر چاليشديم ، بير ذره يوخو گلمه دي. اوگون اوردا ، حئساب – كيتاب دوز چيخمادي ، آنا اؤلدو ، اوشاق دوغدو. ايسته نمه يه – ايسته نمه يه ...

 

* 3 *

من ، هئچ كيمسه نين ايسته مه ديغي بير اوشاق ايديم. آتامي هئچ گؤرمه ديم من ، يازيلماميش بير ياسايلا ، آنام منه ياساق لاندي. يعني سيزين آنلاديغيز ، اللرده بؤيودوم من.

بيريسيني آنام دئيه گؤسته رديلر ، اينانماديم. آنام تانيتديقلارينا من هر زامان خالا دئديم. او سون سؤزو 7 اولان قادينا من آنا دئديم.

بوگون منيم دوغوم گونوم. ساعات 7 ، ائله ايندي ، دوم – دوز ايندي ، 7 ياشيما گيرديم من. بير اليمده قلم ، بير الده كاغاذ ، مدرسه دئيه بير يئره يوللانيرام. يينه خالام ، بيريسيني او گوزگونون قارشيسيندا ، گئيينديرير ، ياواش – ياواش تومارلايير ، ساچلارينا داراق چكير ، يولا سالير ، آناسيني اؤلدورمه يه...

                                                                                                     

 

+ 86/12/19ساعات 12:5 يازان رسول ملک زاده |

يادينيزدا؟!!

 

***

و نحن اقرب اليه من حبل الوريد ( سوره ق – 16 )

بيز اينسانا بوينونون داماريندان دا ياخينيق.

 

***

" اوجالاردان اوجاسان سن

كيمسه بيلمز نئجه سن سن

بعضي جاهيل آدام سني

گؤيده آرار ، يئرده آرار

بيلمز كي سن ، نه گؤيده سن

نه يئرده سن

مؤمنلرين اوره يينده ، قلبينده سن..." ( سازيمين سؤزو – سهند )

 

    

اوشاقليق اويونلارينين سونوندا گاهدان سؤز اه گري گليب ، ساواشيب دؤيوشرديك. يورولاركن گئدين اؤز محلله زه دئيه قال ياتاردي. منيم ده ياديمدا ، گاهدان اوشاقلارين بيري : - گئدميرم ، نئجه اولسون بورا آللاهين خياوانيدير ، دئيه بير – بيريله قارشي –قارشي يا دايانارديلار آنجاق قورخوسو يوخ يئنه قال ياتاردي سانكي آللاهين آدي گلميش ، قال دا ياتميش.

آللاهين هر يئرده اولدوغونو دوشونموشدوم ها بئله آنام هر نامازيندان سونرا ايكي الين گؤيه قالخيزيبان تانرييه اولان  سؤزلرين گؤيه دئييردي. هلبت آللاه گؤيلرده دير دئييب ايللر بويو آللاهين گؤيده اولدوغونو اينانميشديم.

ايللرين كئچدي ييندن ، داها اوشاق دئييله م . اوشاق اولمادان آنجاق او دوشونجه م يئنه اوشاقليغيم دان قالميش. سوروشسالار آللاه هاردا؟ دئيه رديم گؤيلرده.

قضادان 8 قات لي بينانين سون قاتينا دوشموشه م . ايلك دفعه هاوام ده ييشيلسين دئيه كؤشكدن ائشيگه باخديم ايستر ايسته مز گؤي عوضينه گؤزوم يئره دوشدو. او بالاجا اينسانلاري گؤردوغومدان اؤز كيچيك و اوشاق اولدوغومو آنلاديم. بو سيرا گؤي يوخ يئره باخيب اينسانلارين قيوريلمالارين گؤروب آللاهين يادينا دوشدوم!...

     

 

+ 86/12/14ساعات 12:36 يازان رسول ملک زاده |

قيش

يازان : م.ا.

 

هامي نين ياشي بير عومور جان. بير عومور ياش بير عمردور. اوشاق اولوب ، گنج اولوب قوجالميشيق. اوشاقدان دا سوروشسان ياشين نه دير ، اوز توتار اؤزوندن كيچيگه حسرتيله دئيه ر قوجالميشام. گونش هر گون سحر اليميزدن ياپيشيب شهرين آج قارنينا آپاريب گزديريب ، فيرلاديب ، يوروب گئجه اؤزيله ائوه قايتارير. بو دولاشيق نه چوخ زور اولور منه. صاباح ، يئني بير سحر ، خسته جانلا باشلانير. بو باشلانيش اماني كسير.

هامي يورولوب اوتوروب. بو عادتي يئني بير عادت سينديرير. اويون تازاشدان باشلانير. هلبت بو بير ياشلي عومور قورتولسا بو اويونلار دا قورتولار.

اولا بيلسين بو دولاشيق دا قوجام گله الين باشيما چكيب مني ياسالاسين ، اونون بير سؤزي مني ديري ساخلار. اوغول قاچسان هر ايش دوزه لر ، ياي وار قيش وار چوخ ايش وار.

اونون بارماغي اوخ اولوب منيم گؤزوم آتماج. بير آن يايين ايستي سي مني يوخلادير سونرا قيش شاختاسي مني داشلادير. يازيق قيش ، نه نيسگيللي دير.

دئيه سن يايين دينجه لمه سيله قيشين اينجيمه سي يئر به يئر گلر.

بير نئچه اوشاغين كيتاب قولتوغوندا مدرسه دن ائوه ساري گئده – گئده دانيشمالاري ياديما دوشور. ائله بيل معليم اونلارا قيش فصلين تعريف ائدين اينشاسين دئميش. سانكي اونلار قيشدان دانيشيرديلار:

قيش نه قشنگ ، قار ياغاندا مدرسه لر باغلانير.

او بيريسي: من لب – لبي گؤرنده قيش ياديما دوشور.

باشقاسي: قار اوسته زويولداق نه ياپيشير.

و...

قيشدان هره سي بير سؤز دئدي آنجاق اوشاقلارين بيري سوس توتوب هئچ دينمه دي. اونون آتاسي قيشدان قيشا داشقا اوسته لب – لبي ساتار. او درسدن باش آييداركن اونا ال يئتيرر. گؤره ن صاباح قيشدان نه يازاجاق؟ هلبت بير جور. اينشا آللاهين آديله باشلانير ايلين 4 فصلي وار ، قيش دؤردونجو فصلي دير ، بو فصلين 3 آيي وار، دي ، بهمن ، ايسفند ( چيلله ، دوندوران آيي و بايرام آيي ) دئمك اينشالارين هامي سي بير جور اولوب.

ندنسه قيشدان يازماغا بير بئله ايكي اوزلولوق اولور بيلميرم. اوشاقليق دونياسي باشدان آياغا خاطيره دير. قيشدا ، زوي گئتمه ، قار كيشي دوزه تمك و قار كوره مك ، كيم بيله ر قيشين يارانماسي يئر كوره سينين باجي سي آي و باشقا قارداشلارينين گيزلان پالانچ اويناماسيندان آييت اولوب . يئر كوره سي چوخ مظلوم دي او هئي قاچيب آناسي گونشين داليندا گيزلنمه يه چاليشير. بو اويون 4.5 ميليارد ايلدير كي اوينانير آنجاق يئر كوره سي همه شه هامي دان تئز تاپيلار آنجاق اؤزو چوخلارين ايتيرر. بو اويوندا همه شه اوتوزوب. اؤزو تاپيليب تاپديقلارين تئز ايتيريب. يئر هاچان گؤزدن ايته جك بيلميرم ، يئر كوره سي بيزيم آناميز دي بو ده بي بيزه ده وئريب. منه قيشين نيسگيلي بورداندير. يازدا تاپديقلاريميزي قيشدا ايتيرميشيك.  يازدا اوره ك ائويميزه آياق قويوب گلنلر قيشدا كوسوب گئديبلر. نه جور گليب ياددا دئييل آنجاق قيشدا گئديب قار اوسته دوشن آياق ايزي منه بير نيسگيللي خاطيره دير. آغ-آبباق قارين اوستونه آياقلانيب رد ساليب گئدن خاطيره لر افقده محو اولوب ايتير. قالان ، يانليز نيسگيل لردي ، بايرام آيي دير. بازارين گل گئدي چوخاليب.

بو گئت گلده پياده رودا بير باليق ساتانين قيرميزي باليقلاري مني اؤزومه گتيرير. دئيه سن بايرام گلير. ياز گلسه قار اري ييب اونون آياق رددي ده محو اولار.

اولسون. يازدا او گله جك دئيه قيشين كئچيتمه يي منه راحات اولور. او گله جك...

                                                                                                    86.12.3

 

+ 86/12/09ساعات 11:26 يازان رسول ملک زاده |

سون ياپراق

رسول ملك زاده

 

 

قيش گليب دیر. آنام ياتيب. اوزون زاماندير كي ياتيب . خبرسيزدير ياوروسوندان. يئل ، قارلا بيرلشيب بوتون گوجو ايله آجيماسيزجا بير زامانلار ياپ – ياشيل اولان آنامين ، يعني بو شهرين اوجا آغاجلاريندان بيريسي نين ، سون ياپراغين اؤلدورمه يه چاليشير. يئردكي تون ، آغزين آچيب مني ايستير ، گؤي دكي تون ، ايشيقلانمير ،  قاپ – قارانليق ، اولدوزلارين گيزله ديب دير ، قاش – قاباغين ساللاييب دير.

قيش گليب دير. آنام ياتيب. آرتيق سوتو ده قورويوب ، آج ، يانليز ، سوزوب سارالميش اوشاغين ، ياپراغين ، اونودوب. گونلر كئچديكجه من داها چوخ ساراليرام ، او داها چوخ سوغويور. يادلارين ديلي اوزانير ، هم آناما ، همده منه. اوستومه قارلار دوشور ، سون نفسيمله اريديب ، يئره ساري

گؤنده ريرم. كيمسه بو ايشه سئوينمير. يينه قار ياغير.  گؤي قارالير ، يئر آغارير ، دونيا منه يان باخيري ، كيمسه منيم ديره نمه مه دستك وئرمیر. يئل لر اؤزگور ، يئل لر اسير ، اسن يئل لر له اسيرم ، من ، اسيرم!

قيش گليب دير. آنام ياتيب. ياديمدادير قوجا بير ياپراق وار ايدي ، كئچن ايلين ياپراقلارين او گؤرموشدو ، او زامانلار يئني دوغموش قوجا ياپراق ، كئچن ايلين ان سيمي تن ياپراغي نين سون آن داكي سؤزلريني ائشيتميشدي ، اودا منه يئتيرميشدي ، بالا سنده يئتير دئيه ، ياواش – ياواش پيچيلدادي:

" قيش نه قدر سويوق اولسا

آغاج آنانين يوخوسو نه قدر ده آغير اولسا

يينه ده سيز ديره نمه يي اونوتمايين

وجودوزدا اگر بير آز نفس اولسا "

بونو دئييب راحاتلادي ، سونرا قيشقيردي يئل لره ، هاراي چكدي :

" آرتيق آلين بو جانيمي..."

او دئدیک جه يئل يوگوردو ، ياپراق ، آلوولاندي ، ياندي!

قيش گليب دير. آنام ياتيب. ياغمالانيب ، يالين قاليب! كدرلرين ، قايغي لارين ساخلاييب دير منيم آنام ، ياز گلنده ياس توتاجاق ، گؤز ياشلارين آخيداجاق ، آغلاياجاق.

قيش گليب دير. آنام ياتيب. من هله ده دوشمه ميشه م ، ياپراقلارا سؤز وئرميشه م ، سون ياپراغين سون سؤزلرين يئني لره يئتيرمه دن ، سؤيله مه دن ، بو دونيادان گئتمه ييم يوخ ، كؤچمه ييم يوخ...

 

+ 86/12/02ساعات 14:8 يازان رسول ملک زاده |